Yıl 2100, halimiz nicedir ...?


Bu günkü laklak aleminin göbek taşına “Dünya, nereye gidiyorsun?” sorusunu yapıştırdık.

Keseyi kapan gelsin, terleyeceğiz biraz.

2100 yılında halimiz nicedir eyy Deli Dumrul?

İnsanlar ne yiyip, ne içecekler? Dünya kaç kişi olacak?

Yine uzun bir yazı.

Yine aşk, yine heyecan, yine gözyaşı…

Ya Rabbi, sen bizi güldür.

Bak şimdi, peşin peşin anlaşalım, “amaaan sende” deme, iki cümle sonra sıvışma,

şunun şurası 79 yıl kaldı, sen yazıyı okuyana kadar gelip, geçer.

Neydi soru?

"2100 yılında bizi nasıl bir gelecek bekliyor?"


Ey muhterem okur, bu yazı birbirine dikey eksende sıkı bağlarla bağlı, nüfus, iklim, gıda, teknoloji gibi bir kaç yatay tabakadan oluşur. Tabakalar iç içe çalışan son derece girişken ve dinamik süreçlerdir aslında; birinde dal kıpırdasa esintisi diğerinin migrenini azdırabilir.

Bu yazının amacı, çok boyutlu ve karmaşık bir kurgunun işleyişine dair anlayış ve yaklaşım tekniği oluşturmaktır.

Kuşkusuz bilimsel bir makale olma niyeti taşımıyor; farklı kaynaklardan edinilen veriler arasında farklar olması karmaşa yaratsa da, bu farklara takılmadan, geneldeki eğilimleri yakalamaya çalışmak önemli.

Mümkün olduğunca spekülasyondan uzak durmaya çalıştım, lakin insan spekülasyonun cazibesinden kolay kolay kaçamıyor, bunu da şuracıkta deyivereyim, kusuruma bakmazsınız artık.


Hazırsak başlayalım o zaman.


Nüfus

Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu'nun (UNFPA) nüfusa dair geleceğimizle ilgili üç farklı öngörüsü var.

Bunlardan ortada olan senaryoya göre, Dünya nüfusu 2050’de 10 milyara ulaşacak, 2100 yılında da 11.2 milyar.

Yüksek seyreden senaryoda, 2100 yılında nüfus 16.5 milyar.

Aboovvv… boş verelim onu.

Düşük seyreden senaryoda ise, 2100 yılında nüfusumuz 7.3 milyar (ve düşüyor ...)

Her üç varsayımda da belirleyici faktör doğurganlık oranı ile yaşam süresi.

Herkesin, o ortadaki senaryoyu kabul etiğini söylemek zor; her üçünü de gündemde tutan farklı etkenler var, biz de bu yazıda “orta yol iyidir” diyerek, ortadaki senaryo verileri üzerinden ilerleyelim.

Ama dur...!

Nüfus üzerine çalışan başka bir kurum daha var. Washington Üniversitesi'nden Sağlık Ölçümleri Değerlendirmeleri Enstitüsü - IHME bu konuda yeni ama etkili bir kuruluş. Ciddi araştırmalar yapıyorlar.

"Yok arkadaş, paralarını Bill & Melinda Gates Vakfı veriyor, onları boş ver, yoksullara çip takmak için varlar" demiyorsan, yeni verileri çıktı fırından, taze taze, onlara da kulak verelim.

IHME diyor ki, mevcut duruma göre gidersek, nüfus acayip düşüyor. 2050 yılında 9.5 milyarız; 2064'de zirve yapıp 9.7 milyarı görüyoruz, sonra yokuş aşağı iniş başlıyor ki, 2100 yılına gelindiğinde Dünya 8.8 milyar.

Bu sayının da dörtte biri 65 yaş ve üstü.

Buyur...!

Dünya boşalıyor mu?

IHME bu sayıya ulaşırken kız çocuklarının okullaşma oranı, kentleşime, göç, düşük doğurganlık gibi parametreleri ele almış.

IHME'nin daha iyimser öngörüleri de var, en iyimserinde 2100 yılında Dünya nüfusu 6.3 milyar oluyor.

Hakikaten boşalıyor Dünya.

Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu'nun verileriyle IHME'nin ortalamasını alsak ve desek ki, yıl 2100 Dünya oldu 10 milyar.

Nüfusun giderek düşeceğini varsaymak oldukça gerçekçi, çünkü biliyoruz ki dünyada doğum oranları düşüyor.

1970’lerin başında, kadınların her biri ortalama 4.5 çocuk sahibi iken, 2015 yılında bu sayı 2.5’e düşmüş.

Buna göre halihazırda nüfusun düşüyor olması gerekiyordu, ama artıyoruz, neden?

1990’ların başında yaşam süresi 64.6 iken, 2017 yılında 70.8 olmuş.

Yani, öte aleme gitme konusunda inat ediyoruz.

Zamanla yaşam standartları değişti, beslenme, barınma ve sağlık koşulları değişti.

Bebek ölümleri düştü.

Yani, doğurganlık düşüşünü, uzun yaşam kapattı.

Konuyla ilgili çalışan tüm kurumlar bize şunu söylüyor "evet, uzun vadede nüfus füşebilir ama bu düşüş küresel ölçekte dengeli olmayacak, birileri inerken, birileri son hızla çıkacak.

Bakalım mı kimmiş o inenler, çıkanlar?


Bakalım rakamlara, kimler ne kadar ürüyor?

Kaynak: www.populationpyramid.net

(ülkeleri fikir versin diye ben seçtim böyle, yoksa birilerinin bir amaçla yaptığı tablolar değil bunlar)

Yukarıdaki tabloda, 2017 yılı itibarıyla en kalabalık ilk 10 ülkeyi ve artı olarak bazı ülkelerin, 2050 ve 2100 yıllarındaki durumlarını göstermek istedim.

Bu veriler IHME'nin verilerinden farklı. IHME diyor ki, 2100 yılında bir numara Hindistan (1.09 milyar); ikinci Nijerya 791 milyar; üçüncü Çin 732 milyar.

Her ikisinde de Nijerya aynı sayıda kalırken, IHME öngörülerine göre Çin ciddi inişe geçiyor (%48).

Bu ilginç bir bilgi, bir tarafta dursun ve biz elimizdeki verilerle devam edelim, zira yukarıdaki ülkelerin nüfus projeksiyonları farklı olsa da, ülkelere göre oransal değişimler bize bir fikir veriyor.

Afrika büyüyor.

Çin şahane kilo veriyor, Hindistan azalma eğilimine giriyor.

2017 yılında 21 milyonluk Nijer Cumhuriyeti var mesela, 57. sıradan bir atak yapıyor ve 2100’de 209 milyon ile ilk 10’a giriyor.

Maşallah…!

Tanzanya keza, 56 milyondan, 299 milyona ulaşmış.

2100 yılının ilk 10’u içinde Nijerya (3), Kongo (5), Tanzanya (8), Etiyopya (9), Nijer (10) bulunuyor.

Yine IHME'nin verilerine dönelim (baş dönmedi değil mi? Aman..!). Aşağıdaki tablo IHME'nin 2100 yılı nüfus yoğunluğu sıralaması. Tıkış tıkışlık hallerine göre, dertli kavallar yani.

Ey Avrupa neredesin?

Avrupa bitecek, Dünya Asyalı ile Afrikalıya mı kalacak?

Beyaz gidiyor, sarı ve siyah devri mi başlıyor?


Hale bak, sen kaç milyon yıl önce çık Afrika’dan, dön dolaş, dön yine Afrika’ya.

1950 yılında Dünya nüfusunun sadece %9.1’i Afrika’da yaşıyordu.

Bu günlerde Dünya nüfusunun %15.7’si Afrika’da yaşıyor.

2050 yılında %25’i Afrika’dan.

2100’de ise %49’u.

Nasıl?

Seksen yıl sonra, insanların yarısı Afrikalı.

Kalanlar da Asya, az biraz Amerika.

Burada o mübarek soruyu bir daha soralım: “Eyyy Avrupa, neredesin?”

Şu anda Avrupa nüfusunun beşte biri (%19.2) 65 yaş ve üstü.

Bu oran 2100 yılında kadar artıyor, yani Avrupa gittikçe nüfusu azalan, kalan nüfusu da yaşlanan bir kıtaya dönüşecek.

2050 yılında, Avrupa’da nüfusun %30’unun 65 ve üstü yaşta olacağı varsayılıyor.

2100 yılında da %32 (kimi senaryolara göre bu oran %41 de olabilir).

2019 yılında Avrupa Birliği'nde 26 milyon (%5.8) olan 80 yaş ve üstü nüfusun, 2100'de 60.8 milyona (%14.6) ulaşacağı varsayılıyor (Eurostat).

Aslına bakarsanız, 2050 yılında, (Afrika hariç) tüm dünya ülkelerinde, nüfusun dörtte birinin 60 yaş ve üstü olacağı öngörülüyor.

Ama Afrika hariç.

Söylemiştim zaten, değil mi?

1950 ile 2100 arasında, yaşam sürelerinin değişim, ilginç değil mi?

Nüfusu yaşlanan ülkelerde, yaşlı bakımı ciddi bir masraf.

Toptan alzheimer olmuş bir Avrupa’yı düşünemiyoruz.

"Gözlüğüm nerede, terliğim nerede? Avrupa nerede?"

Bütün bunlara karşılık, ekonomi tıkırında.

Gel de şaşma, ama büyüme katlanarak sürüyor.

2100 yılında bü güne göre 12.000 kat büyük bir ekonomi olacağı varsayılıyor.

Artan enerji ihtiyacının da 500 ile 1000 kat daha fazla olacağı tahmin ediliyor.

Yani…?

Daha çok cep telefonu, daha çok bilgisayar, dürüm döner, pantolon, sakız (bu da nerden çıktı?), araba, uçak…

Tüketim çılgınlığı daha da artacak yani.

İyi ama, kime satılacak bunlar?

Afrikalıya mı?

İşte mesele burada.

Bu gününkine göre 12.000 kat büyük ekonomiyi hangi tüketici kitle besleyecek?

Ya da o dev ekonomi ne yiyerek beslenecek?

Daha dur… Tabaka tabaka ilerliyoruz, nüfus yeni bitti.

İklim

Unutulmaması gereken bir faktör, iklim değişikliği.

Dünya, bu nüfus artışı ile birlikte nasıl bir ekonomik gelecek tasarlayacak?

Yukarıdaki gibi, öyle 12 bin kat büyüme, 1000 kat fazla enerji olacaksa.

Sonu gelmeyen bir refah isteyeceksek, CO2 emisyon ve konsantrasyonunu sürekli artacağını kabul etmemiz gerekecek.

Daha çok teknoloji, daha çok seyahat, daha çok üretim, daha çok tüketim … iklim değişikliğine etki ediyor.

İklim değişikliği ise, pek çok coğrafyada ciddi yaşamsal etkiler demek.

Genel çerçeveyi hepimiz aşağı yukarı biliyoruz, tekrar etmeyeyim şimdi.

Çölleşme, sel, verimde azalma, yabancı bitkiler ve istilacı türlerin artışı … bunlar günümüzde de yaşanan ancak gelişen zamanla etkisini daha büyük ölçekte gösterecek olan belirtiler.

İklim değişikliğine yönelik, kötümser senaryolara göre, sınırsız ekonomik büyüme isteğinin sonucunda kazığın büyüğünü Afrika yiyor.

Yine mi?

Sonra Asya.



Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Organizasyonu'nun -FAO) bir çalışmasının sonuçları: 2050 yılı itibarıyla, iklim değişikliğinin tarımsal üretime etkisi. Söylemeye gerek var mı? Kırmızıya gittikçe verim düşüyor.

Haritaya "şöyle bir" bakmak durumundayız. Yeşili ve kırmızıyı ayıralım, detaylara takılmayalım lütfen.

Detaya girecek olursak, haklı olarak insan sorar "Türkiye neden yeşil?" Harita çok genel eğilimleri gösteriyor, Türkiye'de Orta Anadolu'da ve güneyde ciddi kuraklık riski taşıyan yerler olması bekleniyor, bununla birlikte düşük riskli alanlar da var. Elbette tartışılır bir sonuç bu ama dediğim gibi şimdilik genele dair eğilimlerle ilgiliyiz, "şöyle bir" bakıyoruz.

FAO'nun öngörülerine göre yüksek enlemlerdeki kuzey ülkeleri (Kanada, Rusya, Avrupa gibi) yükselen sıcaklıklarla birlikte verim artışı yaşayacaklar; ürün çeşitliliği artacak, daha geniş alanlar tarıma açılabilecek.

Tropik bölgelerde artan sıcaklıkların tarımı olumsuz etkilemesi bekleniyor; Güney Asya ve Sahra altı Afrika ne sen sor, ne de ben söyleyeyim, FAO kibarca "yüksek risk altındalar" diyor ama durumları feci.

Başta hububat olmak üzere, gıda tüketiminde ciddi sorunlar yaşanması bekleniyor, çünkü zaten yetersiz olan su kaynakları iyice azalıyor, çünkü yağış rejimi değişiyor, çünkü buharlaşma artıyor ve çünkü yıl içinde yaşanan sıcak günlerin derecesi aşırı yükseliyor.

İstisna sıcaklıkların oluşturdukları pikler büyüyor. Ani yağışlar ve seller …

Küresel iklim değişikliğini, nüfus hareketlerinin üzerine bir tabaka olarak koyalım lütfen. Sonra da bunun üstüne kitlesel göçler eklenecek.

Peki ya gıda ?

Bu nüfusa göre, dünyayı bir açlık bekliyor mu?

Son 50 yılda, gıda talebi ciddi ölçüde yükseldi. Tamam, nüfus arttı, ama bir de yaşam standartları nedeniyle beslenme biçimi değişti.

Artan talebi Dünya çiftçileri karşılayabilecek mi?

Tabi ki hayır…!

Gıda üretimi artık bir endüstri oldu, çiftçinin ne işi var gıda üretimiyle?

Çiftçi artık, bir avuç kalmış toprağında, hayvanat bahçesindeki dar kafeslerde stresten dönüp duran ayılar gibi, amaçsız bir şekilde dönüyor.

Dünyada gıda üretimini büyük sanayiciler yapıyorlar artık. Teknoloji, bilgi, deneyim, verimli araziler, pazarlama olanakları, pazarı oluşturma ve yönetme … hepsi onların elinde.

Çiftçi kim ki?

Zaten kır boşalıyor, tası tarağı toplayan kentlere kaçıyor.

2015'de Dünya nüfusunun %50'si kentlerde, 2050 yılında %80, 2100 yılında %85 ve üstü.

Nüfusu düşüren de bu kentleşme zaten, lakin kentleşme dediğimiz de kent değil ki? Altyapı yetersizlikleri olan, sosyal çatışmaların yükseldiği, eşitsizliğin sokaklarda efil efil estiği, insanların nesneleştiği mekanlar.

Geleneksel kültürün döngüsel algısından kopup, "uygar oluyoruz" diye bağır çağır bir bilinmeze koşuşturan Afrikalının nüfusu artarken, beslenme alışkanlığı da değişiyor.

Afrikalı her geçen gün daha çok yemek tüketmek istiyor. Cümlenin bu "tüketmek istiyor" kısmı ilginç, zira bir tık öncesinde aynı Afrikalı tüketmek değil, hayatta kalmak için beslenmek istiyordu, şimdi iş değişti.

Artık o sadece gıda tüketmekle kalmıyor, yediklerini de değiştiriyor, farlı şeyleri tüketmek istiyor.

Çünkü, yaşadığı kent onu bunu dayatıyor, yeni alışkanlıklar devri başlıyor.

Duş almak istiyor mesela, çamaşır makinası kullanacak, parklardaki çimler sulanacak… daha çok su lazım. Klimalar ve arabalar için daha çok enerji, beş çayları için bisküvi, okul çocuğuna patates cipsi, ucuzluk başladıysa hanıma üç çift ayakkabı … Hamburger.

Tüm bunlar için daha çok enerji, daha çok rekabet, daha çok çatışma.

Şu anda Batı Afrika nüfusunun dörtte biri, meyve, sebze, hayvansal ürünler gibi çabuk bozulan gıdalara ilgi duyuyorlar. Bu ilgi her ne kadar orta sınıfın beslenme biçimiyle ilgili gibi görünse de, aslında tüm gelir seviyelerinde hazır ve hızlı yiyecekleri tüketmeye yönelik bir ilgi var. Onlar da artık hazırlaması kolay ve hızlı gıdaları tercih ediyorlar.

Bu da beraberinde neyi getiriyor?

Ürünlerin tedariki, paketlenmesi, soğuk zincir, nakliye gibi süreçleri ve bunun için büyük şirketleri. Şirket kuruluyor ama ortada üretici yok?

Küçük, yerel üreticinin ürettiği iki çuval patates ile dönmüyor bu zincir.

Haydi bakalım, gıda ithalatı başlasın.

Kimden ithal edilecek? Endüstriyel üreticilerden elbette.

Afrikalının yeni beslenme sistemi böylelikle, her geçen gün daha fazla dışa bağımlı hale geliyor.

Neden Afrikalı gıda üretemiyor?

Topraklar mı verimsiz?

Kısmen… yukarıda gördük kısmen su da yok, gelecekte daha da susuz kalacaklar; yoğun tarım yapmak konusunda deneyim ve bilgi yok, makine zaten yok.

Sonuç olarak, üretimde verim çok düşük.

Mesela, buğday verimi (2016 yılı itibarıyla) Almanya: 764 kg/da; Hollanda: 798 kg/da; Nijer Cumhuriyeti: 200 kg/da; Demokratik Kongo Cumhuriyeti: 132 kg/da.

Haydi oldu olacak Türkiye’yi de verelim: 270 kg/da.

(Bizim halimiz de çok iyi değil elbet, Dünya’nın en eski, en çok kullanılmış, sıfır organik madde kalmış kıraç topraklarında buğday bu kadar olur. Bizi kurtaran, Söke, Bafra, Çarşamba, Çukurova gibi birkaç delta ovası.)

Birleşmiş Milletler Gıda - Tarım Örgütü (FAO) verilerine göre, daha önceleri düşme eğilimine girmiş olan gıda yoksunluğundan etkilenen insan sayısı (aç insan yani) bir ara azalır gibi olduysa da, 2014 yılından itibaren yine artmaya başladı.

En çok nerede?

Sahraaltı Afrika ve Asya.

2020'de dünyada 720 ila 811 milyon arasında insanın açlıkla karşı karşıya kaldığı tahmin ediliyordu.

Açlık, Afrika'daki nüfusun % 21'ini etkiliyor.

Özellikle Afrika’nın doğusunda nüfusun üçte birinde yetersiz beslenme var.

Yetersiz beslenme ve hijyen sorunları gibi nedenlerle, bu bölgelerde çocuklarda aşırı zayıflık, bodurluk, bulaşıcı hastalıklar, kadınlarda anemi gibi pek çok sağlık sorunu ortaya çıkıyor.

Açlık söz konusu olduğunda Asya'nın hali Afrika'dan iyi değil.

Ama Asya'nın avantajı, Çin, Hindistan, Endonezya, Bangladeş, Pakistan gibi 5 ülkede toplanıyor nüfus ve bu ülkelerin iyi-kötü oturmuş bir siyasi ve ekonomik yapıları var.

Gelecek politikaları yapabiliyorlar, adalet, sağlık ve eğitim sistemleri yerleşmiş.

Hemen diplerinde Çin, Japonya, Kore gibi büyük ekonomiler var.

Afrika'da bunlar olmadığı gibi, nüfuslarının gelecekte ulaşacağı hacim ve iklim değişikliğinden etkilenme ciddi endişe yaratabiliyor.

Çatışmaları ne yapacağız?

Çatışmalar aynı zamanda yoksulluğu ve açlığı da tetikliyor. FAO’nun açlık ve sefalet nedeniyle acil durum ilan ettiği ülkelerin tümü, yukarıdaki tabloda hızla nüfusları artarak, 2100 yılında Dünya Lideri (?) olacak ülkeler.

Mesela Demokratik Kongo Cumhuriyeti.

Şu anda nüfusu 82 milyon, ülkede 8 milyon kişi gıdaya ulaşamıyor; her beş kişiden 3’ü zorla yerinden edilmişler (şiddet ve çatışmalar nedeniyle); 4.6 milyon çocuk yetersiz beslenmeden kaynaklanan sorunlarla boğuşuyor; ülkede ciddi güvenlik sorunu var; 2018 yılında gıda yardımı için FAO acil 90 milyon ABD Doları arıyordu.

Öte yandan da ülke ciddi maden yataklarına sahip, lakin 2013 ile 2015 yılları arasında yaklaşık 1.3 milyar ABD doları tutarındaki madenlerden gelen paranın ülke hazinesine ulaşmadığını söyleniyor (Global Witness).

CARE International tarafından yayınlanan 3 Ocak tarihli bir raporda şunlar yazıyor:

… komşu ülkelerde 620.000 kişinin sığınma talebinde bulunduğu ve 4,1 milyon Kongolu'nun yerinden edildiği tahmin ediliyor.

Yerel milis güçleri ile ulusal hükümet arasındaki çatışmalar, büyük ölçüde Başkan Kabila’nın görev süresinin sonunda iktidarı bırakmayı reddetmesi nedeniyle 2016 yılında alevlendi. Birkaç kez seçimler ertelenmesi (şimdi tarih belli oldu, 2018 Aralık ayı), şiddetin muhalif bölgelerde artmasına ve potansiyel olarak durumun kötüleşmesine neden oluyor…”

Seçim erteleme nedeni ne biliyor musunuz?

Hazine Bakanı diyor ki “seçimlerin maliyeti 1.8 milyar ABD doları, biz yoksul bir ülkeyiz, bu parayı karşılayamayız”.

Nasıl ama?

Hatırlayalım, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin şimdi 82 milyon olan nüfusu 2050 yılında kaç olacaktı? 195.277.035.

2100 yılında da 388.732.857 nüfus ile, Dünyanın 5. kalabalık ülkesi oluyorlar.

Kim bilir o günlerde seçim kaça çıkar?

İstersen bir de Nijer Cumhuriyeti’ne bakalım.

Bir küçük hatırlatma, şimdiki nüfusları 21.563.607.

Bu nüfusla, Dünyanın 57. kalabalık ülkesi Nijer.

Dertleri neymiş arkadaşların?

Gıda yok…!

Bir milyondan fazla insan aç, Çad havzasındaki çatışmalar nedeniyle 302.000 kişi yerinden oldu.

Ne yer, ne içerler?

Halkın %80’i bir tür göçer… Tarım projeleri yapılsa da, çatışmalar ve seller, toz fırtınaları nedeniyle başarı elde edilemiyor.

Birleşmiş Milletler İnsani Gelişme Endeksi’ne göre, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nden sonra, sondan ikinci ülke Nijer.

Nijer Cumhuriyeti’nin 2050 nüfusu?

72.237.754 kişi. 32 yılda 50 milyon artıyor nüfus.

Peki 2100 yılı?

209.334.454, bu nüfusla, Dünya’nın onuncu kalabalık ülkesi oluyor Nijer.

Bu kadar kalabalık nüfusun, yerleşik tarım uygulamadan, göçebe-toplayıcı geleneği sürdürmesi, tümüyle doğanın sunduğu kaynaklara bağımlı var olmak anlamına geliyor.

Nasıl olacak?

Sadece iki ülkeye baktık ama Afrika genelinde benzer durum gözleniyor. Afrika mevcut kaynaklarını (maden, toprak, su, insan) çatışmalar nedeniyle verimli kullanamıyor, kalkınmaya yönelik bir kalıcı politika ve pratik geliştiremiyor.

Verilere göre, Afrika’da her gün 15.000 kişi, evinden çıkartılıp, göçe zorlanıyor. Nedeni, büyük ölçüde çatışmalar.

Dünyada ülkeler arası savaşların yerini, ülkelerin içinde yaşanan çatışmalar aldı neredeyse. Bunun sonucunda küresel ölçekte ciddi bir mülteci akını başladı.

Göçmenler ve göç günümüzün ve geleceğin yaşam kurgusunun belirleyici ögesi olacak, bundan eminiz.


Din

Artan nüfus + iklim (çevresel yıkım) + gıda yetersizliği + çatışma = kitlesel göç hareketi.

Tüm bu değişiklikler, nüfusun inanç eksenli değişimine nasıl etki ediyor?

Madde bir, 1910 yılında Dünya nüfusunun % 34.8’i Hristiyan, %12.6’sı Müslüman idi[6].

Madde iki, Dünya’da nüfusu hızlı artan ülkelerinin büyük bölümü Müslüman.

2015 yılı verilerine göre, Dünya nüfusunun %31.2’si Hristiyan, %24.1’i Müslüman, %15.1’i Hindu, kalanlar da diğerleri.

Yaş ortalamasına bakıldığında, Müslüman ve Hindu nüfuslarının çok daha genç bir ortalamada (24 gibi) oldukları görülüyor.

2050 Yılı projeksiyonunda, Dünya nüfusundaki Müslüman oranı %30 oluyor, Hristiyan nüfus ise %31.

Araştırmalara göre, 2070 yılında ikisi eşitlenecek. Sonra, Müslüman nüfus Hristiyan nüfusu aşmaya başlayacak.

2100’e gelindiğinde, Müslüman nüfus %35, Hristiyan nüfus %34 olacak.

Şu an için dünyada Müslüman nüfusun dağılımı

Bu değişimden Avrupa nasıl etkilenecek?

Şu anda Avrupa’da (AB) toplam nüfusun %4.9’u Müslüman.

En yoğun %8.8 ile Fransa’da, sonra %7.1 ile Hollanda, %6.3 ile İngiltere ve %6.1 ile Almanya.

(Hollanda bitti, “sen kimsin Hollanda?” denilecek durumda yani)

Her şey mülteci dalgalarına ve AB’nin mülteci politikalarına bağlı.

Sıfır mülteci durumunda (ki neredeyse imkansız) 2050 yılında toplamda %7.4 oluyor.

Yani, %4.9’dan %7.4’e çıkıyor Müslüman nüfus.

Orta karar bir göç ile, %11.2; yüksek bir mülteci göçü %14’e çıkartıyor.

Orta karar bir mülteci göçü karşısında, garip ama en çok İsveç etkileniyor ve nüfusunun %20.5’i Müslüman oluyor. Fransa’da %17.4, İngiltere %16.7.

Ciddi bir mülteci akını olursa?

Evettt … alkışlarla ... kazanan oyuncumuz yine İsveç, skor: %30.6.

Sağdaki haritada görülüyor,

Avrupa'da milliyetçiliğin yükselişi.

Bu yükselişin ardındaki temel neden tahmin edeceğimiz gibi, mülteci akınları, değişim tehditi altındaki kültürel yapı ve ekonomik gelirin 'başkalarıyla' paylaşımının getireceği kayıplar.

Bu göç edecekler hep Müslüman mı? İnsanın sorası geliyor,

"Ey Budistler, eyyy Hindular, ey Yahudiler … neredesiniz, imansızlar?

Bu göçü neden Müslümanların sırtına yüklediniz, bre insafsızlar?"

Lakin, nüfus artış oranları bize net bir şey söylüyor bu konuda. Konu "islamofobi" efsanesini aşmış durumda.

Teknoloji

Geleceğin teknolojisi artık dört alanda yoğunlaşacak: Yapay zeka, biyoteknoloji, nanoteknoloji ve iletişim.

MIT’den Rodney Brooks’un, “21.Yüzyılın İlk Yarısında Hayat ve Bilim” adlı makalesinden bir bölüm: “Müdürlüğünü yaptığım MIT Yapay Zekâ Laboratuvarı’nda, bu dönüşümün belirtilerini her gün görüyoruz. Eskiden silikon çipleri yaptığımız temiz odaları yıkıyoruz ve bunların yerine kurduğumuz ıslak laboratuvarlarda, bakteriyel robotlar yetiştirmek amacıyla programları derleyip DNA dizilişlerine ve bunları da uç uca ekleyerek genomlara çeviriyoruz. Otuz yılda varmak istediğimiz hedef, canlı sistemlerin genetik yapısı üzerinde ince bir denetim kurmak; böylece yetiştirilen bir ağacı keserek kerestesinden bir masa yapmak yerine, masanın kendisini yetiştireceğiz. Silikon ve çelik robotları monte etmeye alıştığımız laboratuvarları, silikon, çelik ve canlı hücrelerden robotlar monte ettiğimiz laboratuvarlara dönüştürmüş durumdayız. Elde ettiğimiz kas hücrelerini, sakat insan bedenlerine düzgünce takılacak protezlerin öncü biçimleri olan bu basit aygıtlarda erişim düzeneği olarak kullanmaktayız.”

Momentum Machines şirketi, gurme kalitesinde hamburgerleri robotlara ürettirmek için yola çıkmış. Normal bir fast food çalışanı donmuş köfteyi ızgaraya atarken, bu arkadaşların robotları taze çekilmiş kıymadan isteğe göre köfte yapıp, en doğru şekilde pişiriyor. Saatte 360 hamburger hazırlayan makine, ayrıca hamburger ekmeğini kızartıyor, dilimliyor, siparişe göre içine soğan, domates, ketçap, vb. koyuyor. Şirketin söylediği şu “Yaptığımız makinelerin amacı çalışanları daha verimli hale getirmek değil, tamamen ortadan kaldırmak”.

Vay terbiyesizler...!

Ya gıda üretimi? Portakalı ağaçtan teker teker toplayan robot var, çileği de topluyor, hem de olgunları seçerek topluyor … ama bunlar artık çocuk oyuncağı.

Esas konu, yapay zeka ile birleşecek olan biyoteknoloji ve dijital veri dolaşımı/işlemi. Küresel ölçekte trilyonlarca gigabaytlık veriler, dijital olarak dolaşıyor ve saklanıyor. Sırf Google sunucuları, her gün milyonlarca kullanıcının yaptığı aramalarla ilgili 24 perabayt (bir perabayt bir milyon gigabayt) veri işliyor. Veriler dünya nüfusunun tüm eğilimlerini ortaya çıkartıyor.

Bu verilerin toplanması ve işlenmesi neler sağlıyor? Belli görevlerin ve işlerin doğrudan otomasyonuna aracılık edebiliyor; bu analizler zeki algoritmaları doğuruyor. Ama daha önemlisi, şirketlerin yönetilme biçimleriyle ilgili. Deneyim ve muhakeme gibi insan vasıflarının yerini, verilerden elde edilen tahminler alacak. Veri tabanlı karar verme algoritmalarına bakılacak artık[9].

Yapay zeka işine hiç girmeyeyim…. Çıldırırsın.

Bu teknoloji Dünyayı bambaşka bir yere sürükleyecek. En bariz sonuç, insan gereksizleşecek. Tarımda, sanayide, hizmet sektöründe insan ihtiyacı azalacak, neredeyse sıfırlanacak. Yapay zeka ile yüksek vasıflı işleri de robotlar yapar olacak. Örneğin, uçak pilotluğu tarihe karışacak. Mimarlık da, mühendislik de … Üniversite bitirmenin yakında hiçbir anlamı olmayacak.

(yani, özel üniversite açmaya kalkma, batarsın demek istiyorum)

Yepyeni bir ekonomi ortaya çıkacak. Yepyeni üretim – tüketim ilişkileri ve yepyeni bir insan.

"İyi" ya da "kötü" değerlendirmesini yapmıyoruz, bana sorsan evde oturup kuru fasulye bir de yanına tavuksuyuna pilav en güzeli ama ... herhalde yakında kuru fasulye gaz yapıp küresel ısınmayı teşvik ediyor diye yedirmeyecekler.


Belki de en önemlisi insanın bilgi ile olan ilişkisi değişecek, bilgi, bilme eylemi ve öğrenme süreçleri ile ilişki. İnsan birlikte öğrenen, birlikte üreten bir varlık olmaktan çıkacak. Elon Musk ve benzerleri binlerce uydu ile Dünya'yı kapladıklarında, tüm veriler anlık elde edilecek ve işlenerek birileri için gereken bilgiler üretilecek, o bilgiler üzerinden de kararlar alınacak.

Spekülasyon mu yapıyorum ?

Yooo... Baksana ,görürsün, bunca veri ne işe yarayacak? Günlük iklim, demogrofi, üretim, kaynak, vb tümünün verisi bir merkeze gelse, Dünyada herhangi bir yer için gelecek öngörüsünü oluşturacak yapay zekanın becerisini düşünsene?

Buna savunma işlerini de ekleyelim.

Şimdi soruyorum sana ey Dünyalı, "Afrikalı ne yapsın?"

Sonuç

Önce şunu belirteyim, yazı boyunca Afrika Afrika dedik, çünkü geleceği olağanüstü etkileyecek bir aktör olmaya doğru gidiyor; ancak, tüm bunlar Asya'yı ihmal ettiğimiz anlamına gelmesin, sadece Bangladeş + Pakistan nüfuslarının toplamı 500 milyon yapıyor ve ama onlarda Çin, Hindistan ve Endonezya, Pakistan gibi ülkelerde göreceli oturmuş ekonomik ve siyasi yapılar bulunuyor. Daha 40 milyonluk Afganistan ile baş edemiyor Dünya, diğerlerinin hali ne olacak?

Beyaz adamın kafasıyla düşünürsek, gelecek için üç senaryo üretmek mümkün:

(1) Aldırmama senaryosu (amaaaan sende): Sanki bütün bu olaylar başka bir gezegende oluyormuş gibi, görmemezlikten gelerek, şimdiki durumu sürdürmek. Sorunu kaynağında çözme denemeleri yerine, kendi iç güvenliğini artırmak. Sınırları güçlendirmek, içeride ırkçı ve ayrımcı politikaları yücelterek, yabancıları yıldırmak. Yoksullara da, şimdi olduğu gibi insani yardım paketleri, fonlar hazırlayıp, kalkınma hamlelerine minik destekler vermek. Türkiye gibi ülkelerde kendine yakın yönetimleri başa getirip, mülteci sorunlarında onları ev sahibi rolüne razı etmek, bu konakçı ülkeleri mülteci kampı gibi işletmek.

Bu sırada da kendi ülkelerini yoksullar ve gözçmenler için farklı bir gezegen haline dönüştürerek (teknolojik, ekonomik, kültürel), kutuplaşmayı iyice büyütmek ve ülkelerini onlar için yaşanmaz kılmak.

Bu senaryoda, Avrupa'nın insan hakları, hukuk, eşitlik, çevreye saygı, kültürel haklar gibi değerlerden vazgeçip, hak hukuk dediğin kendi insanıma, diğerlerine guguk! demesi beklenir ki yavaş yavaş bunu sinyalleri geliyor.

(2) Acımasız mücadele senaryosu (kıyım): Sınırlara duvar örmenin, iç güvenliği artırmanın yeterli bir çözüm olmadığını görerek, birinciye ek olarak çözümü kaynakta aramayı denemek; yani iç savaşları kışkırtarak, salgın hastalıklar bulaştırarak, kısırlaştırarak, zehirleyerek, savaşan robotları üstlerine salarak … bu yoksulları tez elden öte aleme havale etmek.

Bildiğin savaş ve katliam.

Beyaz adam diyecek ki (dedi bile) "2100'de nüfus 6 milyara, 2300'de daha da aşağılara inecek ama bunların da neredeyse hepsi Afrikalılardan ve biraz da Asyalılardan ibaret olacak.

Biz yok olacağız aralarında. Bu çekirge sürüsünün çoğalıp, oralığı kaplamasına engel olmalıyız".

Onların gelecek kurguları için gereksiz gördüğü insanları silecek Dünya'dan.

Batı'da bunu düşünen ve bu düşünceden ötürü uykuları kaçan milyonlar olmalı.


(3) Yerinde Çözüm senaryosu (akıl var mantık var): Yoksullar için, onları kendi topraklarında yaşayabilir kılan modeller üretip, bu modelleri işler kılmak. Afrika’yı, Afrikalı için cazip hale dönüştürmek. Kültürüne, inancına, var oluşuna saygı duymak. Daha çok ve uzun dönemli yardım programları geliştirmek ... eski hataları tekrarlamayan bir strateji, kol kanat kırmadan daha ılımlı sömürü, eğitim, sağlık, gıda üretimi gibi alanlarda altyapıları uzun vadeli politikalarla desteklemek. Tüm bunlardan önce, dünya için (başta kendileri) yeni bir (ekonomik/sosyal) büyüme modeli oluşturmak.

Evet, haklısın, son senaryo çok zor.

Diyeceksin, “Adamların madenlerini hala onlar sömürüyor, rüşveti onlar veriyor, bu silahları da onlar satıyor, sen nerede yaşıyorsun? Üstelik olanlar olmuş, kim döner bu gelinen noktadan?”

Dönmez mi gerçekten?

Beyaz adam da, beyaz adama dönüşmek isteyen sarısı da, siyahı da tüm bu süreçlerin bizi daha iyi bir dünyaya götürmediğini pek ala biliyor, ama hiç biri duramıyor.

Mesele de burada zaten, duramıyoruz.

Duramadığımız gibi, birbirimizi de durmama üzerine kışkırtıyoruz.

Bütün paradigmaları değiştiren yeni bir "dünya" modeli şart.

Bu çılgınca büyüme odaklı ekonomik politikalarla, insanı insandan ve doğadan kopartan teknoloji odaklı dijital gelecek saçmalıklarıyla bir 'insani' gelecek imkansız.

İnanç eksenli, ideolojik hakimiyet talepleriyle de bir yere gidilemeyeceği aşikar.


Dünya tarihinin bu gibi tıkanma anlarında, insanlar çözümü savaşta bekler ve savaşı çağırırlar.

Büyük bir savaş çıkarsa çözüm olabilir mi?

"Her felaketin sonunda, Dünya yeni bir düzenle uyanır karanlıktan" denilebilir.

Bu devirde, beyaz adam cepheye gitmeyecek tabii, onun yapay zekaya sahip, uzaktan kumandalı askerleri olacak; tohumu, ilacı, biyolojik silahı, kontrol ettiği gıda üretimi olacak... böyle bir savaşa da girebilir gibi görünüyor uzaktan bakınca.

Bunu bir "çözüm" olarak öne sürebilir.

Savaş, vahşet, işgal, kendi bildiğini başkalarına dayatma... bunlar dışında çözümümüz yok mu?

Temenniler dışında, aklımıza bir şey gelmiyor mu?

Yeni bir anlam düzlemi kurgulayamaz mıyız?

Bahçe benim bahçem, komşunun canı cehenneme şiarı devam mı ediyor?

Dünyayı bir talan sofrası gibi görmeye devam mı?

Ya da, tüm bunların dışında, yepyeni bir düzlemde, yepyeni bir "gelecek" senaryosu için kollar sıvanacak.

Ama, bunu yukarıda sayılan sorunların hamuruyla bulaşık bir akıl başaramaz, o akıl olsa olsa içinden çıktığı sorunlar bataklığına geri döner, çünkü o çamurun kokusu, tadı, sıcaklığı ... onun ruhuna işlemiştir. Geçmişin aklıyla geleceği kurgulamak mümkün değil, yeni bir akıl gerekli.

Yeni akıldan doğmalı düşünce ve yeni bir başlangıç noktasıyla, yeni bir düzlem oluşturmalı.

Olmaz mı?

Olur tabii... Bir "haydi...!" ye bakar iş.


Kaynaklar:

[1] https://vizhub.healthdata.org/population-forecast/


[2] https://www.washingtonpost.com/news/wonk/wp/2015/08/17/5-ways-the-world-will-look-dramatically-different-in-2100/?noredirect=on&utm_term=.01cf4d8ef2f0

[3] https://www.eea.europa.eu/data-and-maps/indicators/total-population-outlook-from-unstat-3/assessment-1

[4] http://www.fao.org/3/I9542EN/i9542en.pdf

[5] http://oecdinsights.org/2016/12/15/west-africas-diet-transformation-will-the-region-capitalise-on-its-changing-food-demand/

[6] https://www.bbc.com/news/world-africa-38988632

[7] Johnson, Todd M.; Grim, Brian J. (2013). The World's Religions in Figures: An Introduction to International Religious Demography

[8] http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/05/christians-remain-worlds-largest-religious-group-but-they-are-declining-in-europe/

[9] http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projections-2010-2050/pf_15-04-02_projectionsoverview_2050sidebar_310px/

[10] http://www.pewforum.org/2017/11/29/europes-growing-muslim-population/

[11] Martin Ford, Robotların Yükselişi, Yapay Zeka ve İşsiz Bir Gelecek Tehlikesi (Halit Yıldırım derlemesiyle, kendisine teşekkür ederim)

#nüfus #dünyanereyegidiyor #2100yılındadünya

öne çıkanlar
en yeniler